سه شنبه, مهر 12, 1401
20.8 C
Rasht
خانهتحلیل خبریپنج شاخص کلیدی ۱۴۰۱ از نگاه ۷۰ اقتصاددان

پنج شاخص کلیدی ۱۴۰۱ از نگاه ۷۰ اقتصاددان

با وجود شروع قرن و سال جدید هنوز اقتصاد ایران تحت تأثیر شوک کرونا و تحریم‌ها قرار دارد. البته سوءمدیریت داخلی بر این بی‌ثباتی اقتصادی دامن می‌زند. در چنین شرایطی، بورسان نظر ۷۰ اقتصاددان و کارشناس اقتصادی را در دو محور مورد پرسش قرار داده است.

در محور اول پیش‌بینی آنان از پنج شاخص کلیدی ۱۴۰۱ را خواهیم دید و در محور دوم نیز نظر آنان حول شش محور تصمیم‌گیری دولت و مجلس برای سال ۱۴۰۱ را پرسیده‌ایم. رشد اقتصادی ۴ تا ۶ درصدی، نرخ بیکاری ۱۰ تا ۱۲ درصدی، رشد پایه پولی کم‌تر از ۳۰ و نقدینگی کم‌تر از ۳۵ درصد، نرخ تورم ۳۰ تا ۳۵ درصدی و در نهایت نرخ ارز ۲۵ تا ۳۰ هزار تومانی نظر اکثریت کارشناسان در مورد بخش اول بود.

بورسان: دولت جدید در اولین سال کاری خود با التهابات اقتصادی متعددی دست و پنجه نرم می‌کند. به همین دلیل برای غلبه بر این مشکلات آگاهی از نظر و انتظارات متخصصان نسبت به متغیرهای اقتصاد کلان و نیز محورهای تصمیم‌گیری آن در سال ۱۴۰۱ کمک کننده خواهد بود. نظرسنجی کارشناسان اقتصادی نسبت به متغیرهای اساسی سال ۱۴۰۱ دو محور کلی دارد.

محور اول پیش‌بینی پنج متغیر اقتصاد کلان شامل تولید ناخالص ملی، نرخ بیکاری، کل‌های پولی (پایه‌ پولی و نقدینگی)، تورم و نرخ ارز است. محور دوم نیز شش محور تصمیم‌گیری در سال ۱۴۰۱ را شامل می‌شود که در این گزارش به نتایج تفصیلی بخش اول می‌پردازیم. در هر بخش ابتدا نموداری که در اختیار پاسخ‌دهنده محترم قرار گرفته را و سپس جواب پاسخ‌دهندگان به سوال نظر سنجی را مشاهده خواهید کرد.

  1. میزان رشد اقتصادی با نفت تا انتهای سال ۱۴۰۱

در نمودار زیر تولید ناخالص داخلی بدون نفت نشان داده شده که این رقم در فصل سوم سال ۱۴۰۰ حدود ۹۷۰ هزار میلیارد تومان (به ارقام ثابت سال ۱۳۹۹)‌ بوده است. همانطور که می‌بینید بعد از سال ۱۳۹۰ به صورت واضحی آهنگ رشد کاهشی بوده است. به همین دلیل از کارشناسان اقتصادی پرسیده شده که «به نظر شما رشد اقتصادی (منظور درصد افزایش تولید ناخالص ملی با نفت) تا انتهای سال ۱۴۰۱ چه میزان خواهد بود؟» در نمودار بعد نتایج را خواهیم دید.

تولید ناخالص داخلی بدون نفت

حدود ۴۴ درصد کارشناسان رشد اقتصادی (با نفت) سال ۱۴۰۱ را بین ۴ تا ۶ درصد تخمین زده‌اند و به عقیده ۲۷ درصد آنان رشد اقتصادی بین ۶ تا ۸ درصد خواهد بود. البته این ارقام از یک جهت منطقی به نظر می‌رسد؛ چرا که رشد بخش نفت در سال ۱۴۰۰ بسیار اندک بود. بنابراین اگر فروش نفت ایران به صورت قابل ملاحظه‌ای افزایش یابد این رشد اقتصادی متاثر از نفت دور از دسترس نیست. جالب اینکه برخی بسیار امیدوارانه رشد اقتصادی را بین ۸ تا ۱۰ درصد دانسته‌اند. به اعتقاد حدود ۲۳ درصد افراد نیز رشد اقتصادی بین ۲ تا ۴ درصد خواهد بود که مسلماً بدبینانه‌ترین حالت ممکن است.

نرخ رشد اقتصادی با نفت

2. پیش بینی نرخ بیکاری در سال ۱۴۰۱

به دلیل شوک حاصل از کرونا در دو سال اخیر یک تا ۱.۵ میلیون جمعیت فعال از بازار کار ایران خارج شده‌اند که حداقل تا پائیز ۱۴۰۰ خبری از بازگشت این افراد به بازار کار نبوده است. همین مساله باعث شد که در دو سال اخیر نرخ بیکاری به صورت ملموسی (متاثر از کاهش جمعیت فعال) کاهش یابد که در نمودار زیر می‌بینیم.

از طرفی به صورت ساختاری نرخ بیکاری جوانان ۱۵-۲۴ ساله کشور بیش از دو برابر سایر افراد بوده است. اگر این ویژگی در تحصیلات نیز ضرب شود، نرخ بالای بیکاری جوانان تحصیلکرده را به یک تعادل منفی بازار کار ایران تبدیل می‌کند. البته وضعیت در استان‌های مرزی (مخصوصا برای بانوان) بدتر است. به همین دلیل نظر کارشناسان اقتصادی را نسبت به نرخ بیکاری در سال ۱۴۰۱ پرسیده‌ایم که در ادامه آمده است.

نرخ بیکاری

به نظر عمده کارشناسان نرخ بیکاری سال ۱۴۰۱ بین ۱۰ تا ۱۲ درصد خواهد بود که ظاهراً نسبت به بازگشت جمعیت غیر فعال به بازار کار و افزایش بیکاری حساسیت بیشتری داشته‌اند. حدود ۳۰ درصد نیز نرخ بیکاری را مشابه وضعیت فعلی یعنی بین ۸ تا ۱۰ درصد دانسته‌اند. همچنین ۱۸ درصد پاسخ‌دهندگان نیز نرخ بیکاری را بین ۱۲ تا ۱۴ درصد تخمین زده‌اند. یعنی اینکه به طور کلی کارشناسان نظر مثبتی درباره بازار کار ندارند و تنها یک درصد نرخ بیکاری در سال آینده را کم‌تر از هشت درصد پیش بینی می‌کنند.

نرخ بیکاری 1401

3.میزان رشد نقدینگی و پایه پولی در سال ۱۴۰۱

رشد بالای نقدینگی و پایه پولی در سه سال اخیر منبعث از عدم دسترسی بانک مرکزی به منابع دلاری و نیز تسعیر ارزهای صندوق توسعه ملی و بروز شوک کرونا و همزمان افزایش نسبت «کسری بودجه دولت به تولید ناخالص ملی» از روند بلندمدت (۵ درصد)‌ به ۷ و حتی ۸ درصد در لایحه بودجه ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ اتفاقی بود که به تنهایی تلاطمات اقتصادی کشور را روی سرعت بالا نگه‌ می‌داشت.

در شکل زیر می‌بینیم تغییر روند آرام رشد فصلی این ارقام را از سال ۱۳۹۷ به بعد می‌بینیم و ماحصل آن بروز شوک ارزی و امواج تورمی سه سال اخیر بوده است. به همین دلیل در این قسمت از کارشناسان اقتصادی خواسته‌ایم نظر خود را نسبت به آینده دو رکن اصلی ارقام پولی یعنی پایه پولی و نقدینگی ارائه دهند.

نرخ رشد اسمی پایه پولی

بیش از نیمی از کارشناسان اقتصادی رشد نقدینگی و پایه پولی را بدترین سناریو در نظر گرفته شده می‌دانند و انتظار دارند که رشد پایه پولی همچون سه سال گذشته در حدود ۳۰ درصد و رشد نقدینگی نیز کم‌تر از ۳۵ درصد باشد. معمولاً بعد از شوک‌های ارزی انتظار افت مقطعی این ارقام چندان غیر منطقی نیست؛‌ اما ظاهرا عمده افراد نگرانی بیشتری در این مورد دارند.

حدود ۳۹ درصد افرا به رشد کمتر از ۲۵ درصد پایه پولی و کمتر از ۳۰ درصد نقدینگی اعتقاد دارند. جالب اینکه هیچ کس میزان رشد پایه پولی را کم‌تر از ۱۵ درصد و نقدینگی کم‌تر از ۲۰ نمی‌داند. یعنی اینکه به نظر کارشناسان اقتصادی، التهابات اقتصادی در سال ۱۴۰۱ چندان کم نخواهد بود.

نقدینگی و پایه پولی

4. پیش بینی نرخ تورم در سال ۱۴۰۱

در نمودار زیر رشد نقطه به نقطه تورم (هر ماه نسبت به ماه مشابه سال قبل)‌ آمده است. اقتصاد ایران صورت واضحی از سال ۱۳۹۷ تا کنون دو شوک تورمی بزرگ را تجربه کرده است. بر اساس شواهد موجود، نرخ رشد تورم کاهشی شده و این کاهش از رشد نقطه به نقطه حتی به رشد ماهانه نیز رسیده که در اسفند ۱۴۰۰ نیز ماندگار بود. به دلیل اجرای سیاست‌هایی نظر حذف احتمالی ارز ۴۲۰۰، طرح مسکن ملی، موفقیت یا عدم موفقیت برجام و… در سال آینده، نظر کارشناسان اقتصادی نسبت به نرخ تورم در سال ۱۴۰۱اهمیت بالایی دارد.

رشد نقطه به نقطه تورم

اکثر کارشناسان اقتصادی روی گزینه بالاترین نرخ تورم حاضر یعنی بین ۳۰ تا ۳۵ درصد دست گذاشته‌اند. در واقع عمده کارشناسان به دستاورد کنترل تورم نگاه خوشبینانه‌ای ندارند. حدود ۲۷ درصد افراد تورم را بین ۲۵ تا ۳۰ درصد پیش بینی کرده‌اند. در نهایت تنها یک سوم کارشناسان به تحولات تورمی در سال آینده نگاه مثبتی داشته و یک از دو گزینه تورم بین ۲۰ تا ۲۵ و کم‌تر از ۲۰ درصد را انتخاب کرده‌اند.

تورم اسفند 1401

5. پیش بینی نرخ دلار در سال ۱۴۰۱

میانگین قیمت دلار از سال ۱۳۶۹ را در نمودار زیر می‌بینید. به دلیل مقایسه منطقی میان این ارقام، آن را با تورم فصلی تعدیل کرده‌ایم تا بتوان با قیمت‌های کنونی درک بهتری از نرخ دلار در سال‌های دورتر داشت. از سال ۱۳۷۹ تا سال ۱۳۸۹ درنرخ دلار به صورت محسوسی روند کاهش حقیقی دیده می‌شود.

البته بعد از آن سه مرتبه به قله رسیده که سه شوک ارزی دهه ۹۰ در ذهن همگان مانده است. بر این اساس نرخ دلار در زمستان ۱۴۰۰ به صورت میانگین ۲۷.۶ هزارتومان بوده است. یعنی اینکه به صورت حقیقی نرخ دلار از سال ۱۳۹۱ تا کنون علاوه بر پوشش تورم، بیش از ۱۰۰ درصد رشد داشته است. اما ببینیم نظر کارشناسان نسبت به پیش‌بینی نرخ دلار در اسفند ۱۴۰۱ چیست.

میانگین نرخ ارز حقیقی

از نظر حدود ۴۸ درصد پاسخ‌دهنگان، نرخ ارز در اسفند ۱۴۰۱ بین ۲۵ تا ۳۰ هزار تومان خواهد بود که با توجه به موارد فوق، به عقیده آنان رشدی کم‌تر از تورم و نقدینگی خواهد داشت. حدود ۲۳ درصد افراد نیز رشد را معادل تورم پیش بینی می‌کنند و نرخ دلار در اسفند ۱۴۰۱ را بین ۳۰ تا ۳۵ هزار تومان دیده‌اند. البته مثل همیشه دو گروه خوشبین و بدبین هم وجود دارند که عده‌ای دلار اسفند ۱۴۰۱ را بین ۳۵ تا ۴۰ هزار تومان و عده‌ای نیز بین ۲۰ تا ۲۵ هزار تومان در نظر می‌گیرند.

نرخ ارز اسفند 1401

اسامی افراد حاضر در نظرسنجی (به ترتیب الفبا):

ابراهیم صیامی،

احمد جلالی نائینی،

احمد عزیزی،

آلبرت بغزیان،

امیر جوادی،

مجتبی لشکر بلوکی،

بهرنگ کمالی،

بهزاد لامعی،

پدرام سلطانی،

پویا جبل عاملی،

حجت اله فرزانی،

حجت میرزایی،

حسن سبحانی،

حسین عباسی،

حسین افشین،

حسین درودیان،

حسین سلاح‌ورزی،

حسین عبده تبریزی،

حمید اذرمند،

حمید زمان زاده،

رامین مجاب،

زهرا کریمی،

سجاد برخورداری،

سعید اسلامی بیدگلی،

سعید سیرغانی،

سید امیر سیاح،

سید علی روحانی،

سید علی مدنی زاده،

سیدکمال سیدعلی،

سیدهادی موسوی نیک،

عباس دادجوی توکلی،

علی ابراهیم نژاد،

علی بهادر،

علی سرزعیم،

علی سعدوندی،

علی فرنام،

علی مروی،

علیرضا توکلی کاشی،

فرشاد حق پناه،

فروهر فردوسی،

کامران ندری،

کیوان شهاب لواسانی،

لطفعلی بخشی،

محبوبه داودی،

محسن جلال پور،

محمد ارباب افضلی،

محمد رضا فلاح،

محمد صادق مفتح،

محمدتقی فیاضی،

محمد مهدی بهکیش،

حمدرضا عبداللهی،

محمود دودانگه،

مرتضی اکبری،

مرتضی عزتی،

مرتضی کاظمی،

مسعود روغنى زنجانى،

علیرضا معرفت،

مهدی پازوکی،

مهدی حیدری،

حسین مهری،

موسی غنی نژاد،

میثم هاشم‌خانی،

نرگس درویش،

هادی حق شناس،

هادی حیدری،

وحید محمودی،

وحید شقاقی شهری.

 

منبعبورسان
مطالب مرتبط

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید

spot_img

محبوب ترین ها

نظرات اخیر